Pendik çok eski bir yerleşim yeridir. Kaynaklar, ilçemizin takriben M. Ö. 5000'lerden beri meskun bir mahal olduğunu göstermektedir. Doğal liman özelliği gösteren bir koyun kıyısına yakın bir mesafede kurulmuştur. Marmara Denizi'ndeki düzey düşüklüğü ve aşırı tuzlanma nedeniyle bin yıl kadar önce terke dildiği ve Marmara'nın durumu normale dönünce, elverişli konumu nedeniyle yeniden iskana sahne olduğu sanılmaktadır.
     Tarih boyunca en önemli özelliği ise Avrupa'dan Asya'ya gidecek yolcuların ilk konaklama yeri olmasıdır.

"Pendik" Adının Tarihçesi

     Pendik'in bilinen en eski adı "Pantikapion", Pantikapeum (Pantikape)'dir.Roma itinerariumlarında Pendik'e "Panticio, Pantecio ve Panticia" denmiş olduğu görülür. 
     Bizans dönemindeki adı "Pantecion"(Pantiki) olup "her tarafı surlarla çevrili anlamına gelmektedir. İsanbul Boğazı kıyılarındaki burunlardan biri olan Pantecion (Fil Burnu)'ndan ayırt edebilmek amacıyla Pendik'e "Kadıköy Pendik"i denildiği de olmuştur.
     Latin Hükümeti egemenliği altında kaldığı dönemde buralara Latince "duvar" anlamına gelen"Penindakot" denildiği de ifade edilmektedir.
     Küçük bazı ayrıntıların dışında hemen hemen bütün kaynakların üstünde birleştiği nokta Pendik kelimesinin "duvar" anlamına geldiği ve İstanbul'a egemen olan devlet ya da hükümetlerin doğudan gelecek saldırıları önlemek için burada bir savunma hattı ve kale meydana getirmiş olduklarıdır.

"Pendik"in Kelime Anlamına İlişkin Görüşler

"Pen" kelimesi küçük bazı değişikliklerle pek çok dilde "beş" anlamına gelmektedir. Bu noktadan hareketle Pendik isminin kaynağı ile ilgili olarak farklı yaklaşımlar vardır. Pendik kelimesinin; "beş köy", beş burun", "beş çıkıntı", "beş balıkçı köyü" gibi anlamları olduğu söylenir.
     Bir yaklaşıma göre "beş burun" anlamına gelen Pendik ismi yaklaşık olarak 700 yıldır kullanılmaktadır. Aydos Kalesi'nin Osmanlılar tarafından fethinden sonra, bölge için "beş surlu mahal", "beş burun" anlamına gelen Pendik ismi kullanılmaya başlanmıştır. Buna göre Ural Dağları eteklerinden göç ederek Pendik'e yerleşenler tarafından Merkez, Dolayoba, Yayalar, Şıhlı ve Kurtköy'e ortak ad olsun diye "Penchdeh"ismi verilmiş, Pendik ismi kaynağını bu kelimeden almıştır. Yani Pendik kelimesi Frasça olup "Penchdeh" kelimesinden gelmektedir. Pench; beş, deh; köy anlamındadır. Ancak bu bilgiler herhangi bir kaynağa dayandırılamadığı için inandırıcı olmaktan uzaktır.
     Bir diğer yaklaşım Pendik'in "beş balıkçı sandalı" anlamına geldiği şeklindedir. Buna göre kelime Rumca'dan gelmektedir. "Pen" kelimesi beş, "dik" kelimesi ise balıkçı sandalı anlamına gelmektedir. Pendik'in de eski bir Rum balıkçı köyü olması bu görüşe dayanak olarak gösterilmektedir.